10 Ekim 2013 Perşembe

İlk Yıllarda Beslenme / Seminer Notlarım


Geçtiğimiz Pazar günü Ritz Carlton'da Anneysen ve SMA'ın birlikte düzenledikleri (Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı/ Çocuk Gastroenteroloji ve Beslenme Uzmanı) Prof.Dr.Benal Büyükgebiz'in İlk Yıllarda Beslenme konulu seminerine katıldım. Twitter, instagram: #ilkyillardabeslenme


Seminer sonunda bazı konularda içim çok rahatlasa da, kendimi Mira Şimal'in beslenme düzeninde "baskıcı" bir anne olarak ilan ettim. Ve kendi kendime bundan sonra daha "rahat"* olma kararı aldım.

*Rahat: "Yemezse yemesin" modeli değil tabii ki, "istediği şekilde yesin" ya da "başka türlü yoldan yesin".
"Şu saatte yemesi lazım" değil de "bizle beraber yesin" ya da "istediği zaman yesin".

Notlarım biraz karışık olsa da sizlerle paylaşmak istedim.


BÜYÜME: 

Büyüme, enerji (şeker-yağ), protein, mineral ve vitamin gerektiren biyolojik bir olaydır. Bunlar ağızdan alınan yiyeceklerden temin edilir. Bu yüzden büyüme ile gelişim karıştırılmamalıdır.

Bebek anne karnında bir hücreden ortalama 3- 3.5 kg'ya kadar büyür. Bu ağırlık 1 yaşında 3 katına ulaşır. Boyu ise ortalama 74 cm olur. İlk 6 aylık dönemde bebeklerin doğum kilosunun 2 katına çıkması beklenir. İkinci 6 aylık dönemde de yine 2 katına çıkması gerekse de büyüme hızı düştüğü için genelde bu dönemde ilk 6 aylık dönem gibi kilo artışı olmaz. Bu yüzden 3 katı denir, bu da 3- 3,5 kg doğan bir bebeğin 1 yaşında 9-9,5 kilo olmasıdır.

Büyüme hızı doğumdan sonra giderek yavaşlar, ilk aylarda 900 gr, 1 kg alan bebeklerin kilo artış oranı devam eden aylarda 100, 150 gr.'a düşer. Büyüme hızı ergenlik döneminde yeniden hızlanır.

Büyüme hızı arttıkça iştah artar.  (Mesela ergenlik dönemindeki iştah, büyüme hormonuyla ilintilidir.)
Büyümenin durması ile birey çocukluktan ergenliğe geçer.

-o-

İlk 6 Ay Anne Sütü! - 4.Ay'dan Önce Ek Besine Başlanmamalı!

Bu konuda tüm uzmanlar aynı görüşte ama sütün yetersiz olduğu durumda ilk olarak mama veya inek sütü yerine formül mamalara başlanmalı.

Atopi (Alerjik reaksiyon) riskine karşı 4.aydan önce ek besine başlanmamalı.

-o-


  • Çocukların demir depoları yetişkinlere göre çok daha azdır bu yüzden anemi riski daha yüksektir. Bu yüzden demir açısından zengin besinler beslenme listenizin en başında olmalıdır.
  • İkinci 6 aylık dönemde bebek yeşil yapraklı sebzeler yiyor ve haftada 2 gün balık yiyorsa balık yağına çok gerek yok. (Balık yağı sorusunu ben sordum hocaya, balık yağını verirken zorlanıyorum diye)
  • Bebeğin kakası kötü kokuyor ve beze yapışıyorsa, yağlı olduğunu anlarız. Bu da emilim bozukluğuyla ilgili bir problemin olabileceğine işarettir.


BESLENME:


Beslenme, reflekslerle gerçekleşen sıvı gıda alımıyla başlayan istemli olarak ağız yoluyla besin alımı ve çiğneme, yutma eylemine kadar süregelen bir beceri kazanma sürecidir.

Bebeğin beslenme becerileri ve lezzet kütüphanesi gelişimi için ikinci 6.aylık dönemde giderek artan ve katılaşan besinleri alması gerekir. 

"Bence blender bir eve hiç girmemelidir!" diyor Benal Büyükgebiz.


Bebeklerin 6.ve 7.ayları püskürtme ve öğürme dönemiyken 8., 9. ve 10. ayları ısırma, çiğneme ve yutma dönemidir.

İŞTAHSIZLIK:

Ağız yoluyla beslenmede karşılaşılan/yaşanan isteksizlik, canlının ağız yoluyla yeterli/dengeli beslenememesi, sağlıklı çocukta organik, psikososyal ve davranışsal sorunlar nedeniyle yaşanan beslenme güçlüğü...Hikaye uzun-kısa süreli olabilir, normal yeme süreci vardır. Büyüme ve beslenme bozukluğu yetersizliği için risktir.

İştahsızlıkla Mücadele!

Bu başlığı ben uydurdum, en çok bu konuda not almışım da:) Bu notları da kendi dilimde yazıyorum.


  • Çocuk sebze grubundan 1-2, meyvelerden 1-2 tanesini yiyorsa sorun değil. Hepsini vermeye çalışmayın.
  • Sebze ve meyve aynı grup. Sebze yemiyor diye kendinizi yerden yere vurmayın.
  • Çocuğa seçme özgürlüğü verin. Her şeyi yemek zorunda değil! İstediklerini, sevdiklerini yedirin.
  • Özellikle çocuğuna bakmak, sağlıklı beslemek için işinden ayrılan annelerin çocuklarından beklentileri daha fazla oluyor. "Ben senin için işten ayrıldım, sen yemiyorsun" Yanlış! Çocuk ne bilsin? 
  • Çocukla yemek konusunda güç kavgasına girerseniz kaybeden siz olursunuz! O yüzden boşuna uğraşmayın.
  • Her baskı bir tepki geliştirir. Baskıcı olmayın.
  • Yemek saati, beslenme saati diye tepinmeyin. Yalnız yemeğe zorlamayın. Bırakın sizinle birlikte yesin. Ya da siz onunla birlikte yiyin.
  • Büyük çocuksa hangisinden diye sorun, seçim yapmasına izin verin. Bunu da, bundan da diye ısrar etmeyin.
  • Yoğurt yemiyor diye ağlanmayın, siz oturup bir kase yoğurt yiyor musunuz? Yoğurdu tek vereceğinize menüyle birlikte verin, içine bir şeyler katın. Seveceği hale getirin.
  • Yemediği besinleri dönüştürün, farklı sunun. Kabağı illaki haşlama yapmak zorunda değilsiniz, mücver yapın yedirin. Yumurtayı rafadan yerine omlet yapıp yedirmeyi deneyin.
  • Çocuklar sanılanın aksine ıslak besinlerini sevmez, sebze- meyve pürelerini yediremiyorsanız kuru verin.
  • Yedirirken çocuğun arkasından koşturmayın, mama sandalyesini, masayı, sofra adabını öğretin.
  • Ve son olarak en önemlisi çocuk mamaya kafasını çeviriyorsa, eliyle itiyorsa artık yedirmeyin! Zorla güzellik olmaz!
Dedim ya bu seminer bazı yanlışlarımı görmeme vesile oldu,  başta bu güzel bilgileri bizimle paylaşan değerli Prof. Dr. Benal Büyükgebiz olmak üzere, organizasyonda emeği geçen herkese çok teşekkürler. Not almaya yetişemediğim için şimdi sizi sunumdan çektiğim karelerle baş başa bırakıyorum.











Umarım siz de işinize yarar bilgiler bulursunuz. Ve dilerim çocuklarınızla  iştah/ seçicilik sorunu hiiiiç çekmezsiniz.

Sevgiler,

9 yorum:

  1. Sizede doktor balik yagi verdimi? Balik yaginin boyu uzattigini duydum bu konuda bilginiz var mi? Bana doktor 8. Ayda verdi ama cevremde herkes bir yasindan sonra kullandigi icin kullanmadim bende

    YanıtlaSil
  2. Evet bu ay başladık biz de, 8.ay da erken değil. Boyu uzatır mı bilmem ama Omega3'ün faydalarını saymamış bitmez öncelikle beyin gelişimi için çok yararlı, dikkat eksikliği, hiperaktivite gibi problemlerin de önüne geçebilir. Bence kullanabilirsiniz kolay da içiyorsa süper!

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Nazlıhancığım benim minnoşumun da 8 ayı bitti. Dr umuza omega 3 e başlayalımmı diye sordum. Faydalarını anlattım. ''Hayır haftanın 2 günü mutlaka balık yedirin. Doğal alsın. Balık yağına gerek yok'' dedi. Ben de tereddütte kaldım açıkçası. Çünkü ne kadar balık yese de omega 3 ü tam verimli alamaz diye üşünüyorum. Sen ne düşünüyorsun bu konuda. Ben Somon alıyorum ama o da derin su balığı :( Siz hangi balık yediriyorsunuz? Teşekkürler
      Sevgiler
      Gözde

      Sil
  3. Merhabalar,
    Bu bilgileri bizmle paylaştığınız için çok teşekkürler. İyiki varsınız. Birkaç sorum olacaktı
    Biz de yeni başladık ek gıdaya. Önceleri pütürlü verdim. Sevmedi. Şimdi mecbur blender yapıyorum. Ama ilkverdiğim pütürlü olduğundan şimdi blender olanı da sevmedi. Yemek istemiyor. Zorlamasam hiç yemicek. Zorlasam da etki tepkiden hiç yemeyecek diye korkuyorum:( Ne yapsam?
    *Şuanda 6 aylık. Çorbalara irmik, bulgur katmalımıyım? Yoksa 7. aydan sonramı başlayalım?
    *Kaşık mama öneriyor musunuz?
    *İkea mama sandalyesinden memnunmusunuz? Bizim bebiş de oturmak istiyor. Ama dr umuz çok oturtmayın. 7.8. aydan sonra otursun dedi. Siz ne zaman başlamıştınız oturtmaya?
    e bilgileriniz için çok teşekkürler

    Birgi
    Sorumlarım biraz fazla oldu sizi yoruyorum kusura bakmayın. İlginiz için v

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba Birgi,

      Rica ederim çok teşekkürler. Ek gıdaya başlama dönemi her çocukta farklı tepki yaratıyor, kimi çok istekli başlarken sonrasında istemiyor, kimi de isteksiz başlayıp sonra alışıyor. Sonuçta ek gıdanın amacı hem ileride yiyeceği besinlere hem de beslenme düzenine alıştırma dönemi, yediği kar gibi görmeyin halen emziriyorsanız ek gıda için zorlamayın, henüz çok yeni, yavaş yavaş alışacaktır. Zaten biliyorsunuz bas bas bağırıyorlar ek gıda ektir, günde 2 çay bardağını geçmesin verdiğiniz gıdalar diye. Endişelenmeyin.
      İrmik, bulgur, bakliyat için evet bir ay daha bekleseniz iyi olur. Kaşık mama ben sadece yolda, dışarda kullanıyorum zorda kalınca yani, zaten içeriğindekileri evde basitçe hazırlayabilirsiniz.
      İkea sandalye çok basic olduğu için seviyorum, hafif, kullanışlı ve ihtiyaca yönelik, ıvır zıvırlara gerek yok bence ama tercih meselesi. Tek sıkıntı başlangıçta kafası arkaya düşüyordu biraz korkuyorduk ama kafasını dik tutmaya rahat başladıktan sonra sorun olmuyor. Biz 6.ayın içinde oturtmaya başladık ama her öğün değil günde 10-20 dk'yı geçmiyordu. Doktorunuzu dinleyin:) Sevgiler

      Sil
  4. Merhaba Nazlıhancığım,

    Bir postunda sabah emziriyorum, bir de akşam emziriyorum yazmıştın işe başlayınca. Bu şekilde kaçıncı aydan itibaren başladın? Bir de anne sütü olmayınca gündüz ek olarak devam sütü veriyor musun? Ne marka kullanıyorsun canım?

    Teşekkürler. Sana ve Miroş a sevgiler

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Canım 9.aydan itibaren bu düzene geçtik ama gece de emziriyorum. Uyumadan önce ve gece uyanmalarında da. Anne sütü bazen sağıp bırakıyorum ama nadir içiyor, devam sütü mama yaparken kullanıyoruz bebelac, seviyor. :) Ben teşekkür ederim tatlım, size de sevgiler.

      Sil
  5. Cancanım bana bir kaşık mama tarifi ver yahu. Her akşam yatarken Aptamil tahıllı muhallebisini veriyorum Ama içime sinmiyor. Kendim yapayım diyorum :(

    Teşekkürler.
    Sevgiler

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Süte geçmediyseniz su ile ya da, devam sütü, keçi sütü ile hazırlanabilecek çok kolay tarifler var.
      Tam buğday unu, yulaf unu, pirinç unu ve irmik
      Ben bu dördünü çeşitli kombinasyonlar yapıp içine bisküvi, yulaf ezmesi, ceviz, incir, kayısı, dut, kuru üzüm gibi şeylerle tatlandırıyorum. Arada pekmez de koyabilirsin.

      Ölçüsü ise kendine kalmış mesela 1 kaşık tam buğday unu, yarım kaşık irmik, 1 bardak suyu pişir, muhallebi kıvamına gelince ocaktan alıp pekmez veya kuru meyve veya biraz bisküvi koyabilirsin.

      Sil

Sen de fikrini, tecrübeni paylaşırsan Naz anne çok mutlu olur;)